|
|
 | |  |
 |
Лъэпкъ вагъуэ
Адыгэ усакlуэшхуэ Щоджэнцlыкlу Алий зэритхыгъащи, цlыхур къалъхуакъэ-лlэжынущ. Мылlэжыныпсэ зыми lуткъым. Ауэ щыlэщ ажалым пэщlэтыф, хэбгъэзыхьмэ, абы пэлъэщ, текlуэф, езыр мыпсэуж, гупсысэ куухэр дунейм къытенэ, лъэпкъ псом сытым щыгъуи ящlыгъу, къагъэсэбэп, дээпыкъуэгъу lущу лlэщlыгъуэкlэрэ къадэгъуэгурыкlуэ.
Апхуэдэхэр гъуэгугъэлъагъуэ Шыхулъагъуэу, вагъуэ къуэмыхьэжу лъэпкъым и уафэм къыщопс, lэджэм ягу, я псэм щагъафlэ. Дэтхэнэ зы лъэпкъыми, я бжыгъэкlэ, мыхьэнэкlэ зэхуэмыдэми, апхуэдэ щlыхь къэзылэжь цlыху щэджащэхэр иlэщ.
Зи зэчийкlэ, псэемыблэж лэжьыгъэкlэ, акъыл жанкlэ, лlыгъэрэ ерыщагъэкlэ пщlэ лъагэ къэзылэжьыфа дуней, лъэпкъхэм къащхьэщыт уафэ къащхъуэм и вагъуэбэ къуэмыхьэжхэм я сатырхэм хэувэныр зыхузэфlэкlахэм ящыщ зыщ зи ахърэтыр нэху хъун адыгэ усакlуэ телъыджэ, тхакlуэ хьэлэмэт Кlыщокъуэ Алим.
Пхужыlэнукъым Кlыщокъуэ Алим и гъащlэр зыхиубыда лlэщlыгъуэр тыншу екlуэкlауэ-ар гъэнщlауэ щытащ лъыгъажэ зауэ, гъаблэ, щхьэзакъуэ унафэм и залымыгъэ кlэрэ-пэрэ зимыlэжхэмкlэ.
Еджэнми, дзэм къулыкъу щыщlэнми, лэжьыгъэ lэнатlэ зэхуэмыдэ зыпэрытахэми ятригъэкlуадэ зэманхэм я щlыlужкlэ лъэпкъ усыгъэ зыхыхьам усакlуэм къэхутэныгъэ лэжьыгъэхэри щригъэкlуэкlыныр къызэрегугъуэкlар гурыlэгъуэщ. Ауэ, зы тхылъ цlыкlу фlэкl къыдимыгъэкlыфами, Хэку зауэшхуэм и пэ къихуа илъэсхэм абы и еджэныгъэр зэриухари, езыр зыхуэlэрыхуэ жанрыр къызэрихутари, зи гугъу нэхъ ищlыну lуэхухэр зэриубзыхуари, художественнэ lэзагъ нэс зэрызыlэригъэхьари и lэдакъэщlэкlхэм наlуэу къыбжаlэ. Ар зэрылэжым щыхьэт тохъуэ 1936 гъэм абы итха, сатыриплl фlэкl мыхъу мы усэ цlыкlур:
Хыр си шакъалъэу
Къалэм хуэфащэ сиlатэм,
Ди текlуэныгъэм и усэр
Дыщэпскlэ уафэм истхэнт.
Гупсысэ щlэлъым и кууагъым, макъамэ шащlэ зэрыщlэтым, псалъэхэр мащlэрэ къарыкlыр куууэ зэрыгъэпсам ухуэкlэ игъуэтам наlуэ къыпщащl куэдкlэ узыщыгугъ хъун усакlуэ къызэрыунэхуар.
И япэ усэ тхылъ цlыкlур зыlэщlэлъу зауэ lэнатlэм пэрыува Кlыщокъуэ Алим лlыпlэ зэриувар, зи шы тесыкlэ зиlэж усакlуэ абы къызэрищlыкlар къыбжеlэ лъэпкъ лирикам и тхыгъэ нэхъыфl "Сыкlуэнт нэхъ псынщlэу" усэм.
Илъэсиплl енкlэ зауае зыхэтам Кlыщокъуэм гъащlэр зищlысыр, лъахэ иным и цlыхухэм я зэфlэкlыр, нэсу къыщыгурыlуащ. Усакlуэм хузэфlэкlащ зауэ нэужь лъэхъэнэм екlуэкlа лъэпкъ гъащlэр пэжагъ нэс хэлъу къмгъэлъэгъуэн. А илъэсхэм къриубыдэу усакlуэм и lэдакъэ къыщlэкlа усэхэмрэ поэмэхэмрэ куэд мэхъу.
Зауэ нэужь лъэхъэнэм Кlыщокъуэм прозэми зыхуегъэзэ. Ди лъахэм и мызакъуэу зэрыщыту къэралыгъуэ псом хэlущlыlу щыхъуащ икlи тхылъеджэхэр фlыуэ щыгъуазэщ романхэу "Хъуэпсэгъуэ нурым", "Эмирым и сэшхуэ", "Нал къутам", "Мазэ ныкъуэ щхъуантlэм", нэгъуэщlхэми. А и lэдакъэщlэкl гъэщlэгъуэнхэм тхакlуэшхуэм наlуэ къыщищlар и лъэпкъым и гъащlэр куууэ и анэдэлъхубзэр нэсу зэрищlэм, абы и къулеягъыр lэкlуэлъакlуэу къызэригъэсэбэпым и закъуэкъым, ахэр щыхьэт тохъуэ Кlыщокъуэм лlыгъэшхуэ зэрыхэлъам, гъащlэм и пэжыр и гъуазэу, и щхьэ течауэ ар жиlэфу, и къаруи и гугъуехьи емыблэжу гъащlэм ар щигъэувыну ерыщу зэрыщlэбэнам. Алим и lэдакъэщlэкlхэр хамэ къэралыбзэ зыбжанэкlэ зэрадзэкlахэщ, нэгъуэщl лъэпкъ тхылъеджэ куэдыми нэlуасэ зыхуащlахыщ, фlыуэ ялъэгъуахэщ.
Кlыщокъуэ Алим дэ нобэ тхэтыжкъым, ауэ ар иджыри псэунущ, абы и шэсыпlэщ и тхыгъэ хьэлэмэтхэр.
Адыгэ лъэпкъым къытпэщытщ: абы и фэеплъым дыхуэпэжу дыпсэуну, тхьэмадэ махуэ тщхьэщытам хуэфащэ нэхъыщlэфу дыщытыну. |
| Категория: Личности | Добавил: sult (26.07.2009)
| Автор: Кlэмыргуэй Тосэ
|
| Просмотров: 38
| Рейтинг: 0.0/0 | |
|  |
 | |  |
|
| Статистика | 
Онлайн всего: 1 Гостей: 1 Пользователей: 0 |
|
